Phòng khám Trung Quốc “giam lỏng” bệnh nhân
Ngày 15-6, chồng một bệnh nhân đã gọi đến báo Tuổi Trẻ nhờ “giải cứu” vợ anh bị phòng khám bệnh y học TQ (141 Phan Đăng Lưu, Q.Phú Nhuận, TP.HCM) “giam lỏng” từ ngày 10-6 vì không có tiền đóng. Sáng 16-6, theo chỉ dẫn qua điện thoại của anh Nguyễn Thái Bảo – chồng bệnh nhân Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (34 tuổi, ở Q.Thủ Đức, TP.HCM), chúng tôi đến khách sạn Sơn Lâm (139/2 Phan Đăng Lưu, P.2, Q.Phú Nhuận) – nơi anh Bảo cho biết chị Hạnh đang bị “giam lỏng” – hỏi thuê phòng. Một bảo vệ khách sạn nhìn chúng tôi với ánh mắt dò xét và trả lời nhát gừng: “Hết phòng rồi”.
Báo giá vài trăm ngàn, thu hàng chục triệu
Kế hoạch xâm nhập khu “giam lỏng” bệnh nhân không thành, chúng tôi vào vai người nhà của chị Hạnh đi thẳng vào phòng khám hỏi xem chị Hạnh còn phải đóng bao nhiêu tiền mới được cho về. Một nhân viên mặc áo hồng lấy bệnh án của chị Hạnh ra cho chúng tôi cùng xem. Trong hồ sơ có “đơn xin gia hạn thanh toán viện phí”, trong đó điền tên, tuổi chị Hạnh. Đơn này in sẵn chữ “do bệnh tình nghiêm trọng cần phải tiến hành điều trị ngay, nhưng tạm thời chưa mang đủ tiền, nay xin văn phòng khám bệnh y học Trung Quốc cho phép gia hạn thanh toán phí điều trị. Kính mong phòng khám xem xét và chấp nhận”. Trong đơn ghi những khoản tiền mà chị Hạnh phải trả: điều trị viêm loét cổ tử cung 19.800.000 đồng, trị liệu u nang cổ tử cung 8.800.000 đồng, kiểm tra thông ống dẫn trứng không đau 6.800.000 đồng, truyền thuốc 1.560.000 đồng, soi máy CT 30 phút 2 triệu đồng. Tổng cộng là 38.960.000 đồng.
Chúng tôi đề nghị được lên thăm chị Hạnh thì được một nhân viên dẫn đi cổng sau của phòng khám để sang khách sạn Sơn Lâm và lên phòng 401. Gương mặt chị Hạnh còn thất thần sau nhiều ngày bị “giam lỏng” tại đây. Chị Hạnh kể luôn có nhân viên theo dõi chị. Chị không thể ra ngoài được vì xuống tầng trệt đã có người chặn ngay ở cổng, không cho ra. Không có tiền nên nhiều ngày chị chỉ được phòng khám cho ăn một bữa cơm. Chị lo lắng, khóc suốt, năn nỉ mãi nhưng cũng không ai cho về. Theo chị Hạnh, vợ chồng chị chung sống sáu năm nay nhưng chưa có con. Gần đây, xem trên truyền hình thấy quảng cáo phòng khám này có thể chữa được bệnh vô sinh nên chị đã tìm đến điều trị. Hai vợ chồng chị đều làm công nhân, phải thuê nhà ở, thu nhập mỗi tháng được khoảng 5 triệu đồng.
Trước khi điều trị, chị Hạnh đã cẩn thận gọi điện trước hỏi bệnh của chị điều trị tốn bao nhiêu tiền. Nghe nhân viên phòng khám trả lời tùy từng loại bệnh, nhưng chỉ tốn khoảng vài trăm ngàn đồng nên sáng 10-6 chị mới tìm đến đây chữa bệnh. Sau đó, khi khám xong bác sĩ đưa ra bốn mức giá để điều trị bệnh cho chị. Chị Hạnh chỉ dám chọn mức thấp nhất là hơn 17 triệu đồng vì cao hơn sẽ không có khả năng trả.
Nhưng bác sĩ nói bệnh của chị phải chọn ở giá cao nhất là hơn 35 triệu đồng mới tốt. Khi chị Hạnh nói không có tiền điều trị giá cao thì bác sĩ lại nói cứ yên tâm điều trị, mai mốt về lấy tiền trả sau. Thế nhưng, thực tế phòng khám tính tiền lên đến gần 39 triệu đồng. Chồng chị xoay xở đủ cách, tháo cả chiếc nhẫn đang đeo ở tay nhờ người bà con bán giùm mới đóng được cho phòng khám này gần 12 triệu đồng.
Sau đó, bác sĩ chích thuốc loại gì chị Hạnh không nhớ (giá 2 triệu đồng/mũi). Bác sĩ chích thuốc cho chị được hai ngày, thấy chị hết tiền nên không chích gì nữa. Những ngày sau, chị Hạnh bị “giam lỏng” chứ không được điều trị gì thêm. Nhiều lần chị Hạnh năn nỉ xin được về nhà để chạy tiền đóng nhưng bác sĩ nhất quyết không cho. Sau nhiều ngày thấy chị Hạnh khóc lóc, thậm chí không có tiền để ăn cơm, phòng khám mới giảm một nửa viện phí cho chị, còn 20 triệu đồng. Ngày 15-6, gia đình chị Hạnh có báo công an về vụ việc này nên giám đốc phòng khám đã đến gặp chị Hạnh và nói sẽ giảm một nửa viện phí, tức là nộp 6 triệu đồng nữa sẽ được về. Tuy nhiên, nhân viên phòng khám nói với chúng tôi rằng “coi như phòng khám đã điều trị miễn phí” cho chị Hạnh (Tuổi trẻ 17/6).
Gia đình bức xúc vì trẻ sơ sinh tử vong
Ngày 16.6, bức xúc trước việc một trẻ sơ sinh tử vong không rõ nguyên nhân, người nhà chị Lê Thị Kiều Nga (27 tuổi, ngụ khóm 3, P.6, TP.Cà Mau) gọi điện báo công an vào cuộc làm rõ, vì trước đó chẩn đoán của bác sĩ là sản phụ và thai nhi phát triển tốt, sinh thường. Tiếp xúc với PV Thanh Niên, người nhà cho biết: Khoảng 22 giờ ngày 15.6, chị Nga đau bụng, trở dạ sinh con, gia đình đưa đến Bệnh viện Sản – nhi Cà Mau. Thấy chị Nga đau bụng nhiều, gia đình yêu cầu mổ nhưng bác sĩ trực nói cứ để sinh thường. Đến 9 giờ sáng hôm sau, khi mổ cấp cứu thì cháu bé tử vong (bé gái nặng 3,2 kg). Cùng ngày, bà Đặng Bé Nam – Giám đốc bệnh viện cho biết: “Ban giám đốc bệnh viện đã mời gia đình cháu bé xấu số đến để giải thích. Ngày thứ hai tới, chúng tôi sẽ họp tìm nguyên nhân cháu bé tử vong” (Thanh niên 17/6).
Bộ Y tế giải trình về xã hội hóa khám và chữa bệnh
Sáng 16-6, Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã nghe Bộ Y tế giải trình về xã hội hóa công tác khám bệnh, chữa bệnh. Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, việc thực hiện xã hội hóa và tự chủ bệnh viện qua thời gian triển khai đã đạt được một số mặt tích cực.
Tuy nhiên qua thực hiện, một số bệnh viện có xu hướng chỉ quan tâm đến khoa, phòng, lĩnh vực có thu hoặc tập trung kinh phí và nhân lực vốn đã hạn hẹp để phát triển khu dịch vụ theo yêu cầu; đầu tư trang thiết bị kỹ thuật cao chưa tương xứng với năng lực, trình độ chuyên môn, nhu cầu khám chữa bệnh, nhất là một số trang thiết bị chẩn đoán, kỹ thuật cao… Bộ Y tế kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục tăng ngân sách cho y tế, cả chi thường xuyên và chi đầu tư.
Bộ Y tế đề nghị cho phép các cơ sở y tế công lập được tiếp tục thực hiện chủ trương xã hội hóa để vay vốn, huy động vốn, liên doanh, liên kết. Phó Chủ tịch Hội kinh tế y tế Việt Nam Lý Ngọc Kính khẳng định hệ thống các văn bản pháp quy liên quan đến xã hội hóa công tác khám bệnh, chữa bệnh khá đầy đủ, tuy nhiên một số chính sách còn nhiều bất cập như giá dịch vụ y tế chậm thay đổi, chưa tính đúng, tính đủ trong khi đó bệnh viện phải tự trang trải lương tăng thêm cho cán bộ; tỷ lệ thuế phải nộp cao cho các dịch vụ y tế theo yêu cầu…
Phương thức chi trả dịch vụ y tế hiện nay trong cơ chế tự chủ tài chính và áp lực phải thu hồi vốn nhanh trong liên doanh, liên kết… sẽ dẫn đến tình trạng dễ lạm dụng xét nghiệm, lạm dụng thuốc, lạm dụng kỹ thuật cao gây thiệt hại cho người bệnh và mất cân đối Quỹ bảo hiểm y tế. Phó giáo sư, tiến sỹ Đặng Văn Thanh cho rằng cần làm rõ và thống nhất nhận thức về chủ trương xã hội hóa y tế. Xã hội hóa không chỉ là việc thành lập nhiều cơ sở y tế ngoài công lập, không chỉ là việc tăng thu từ các dịch vụ khám chữa bệnh mà cần quan tâm nhiều hơn tới thu hút nguồn lực xã hội, nguồn lực của nhân dân cho dịch vụ chăm sóc sức khỏe của nhân dân (Tiền phong, Hà Nội mới, Nhân dân 17/6).
Ma trận giá thuốc
Theo Ban Dược và Vật tư y tế (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam), chi phí mua thuốc, vật tư y tế chiếm khoảng 64% tổng chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), ảnh hưởng rất lớn tới việc cân đối quỹ BHYT. Năm 2012, dự kiến riêng tiền thuốc đã lên đến 11,7 nghìn tỷ đồng (61% tổng chi). Đây là tỷ lệ quá lớn so với nhiều nước – thường chỉ ở mức 35-40%.
Giá thuốc khác xa nhau giữa các bệnh viện
Năm 2011, số người tham gia BHYT vào khoảng 55,93 triệu người (với tỷ lệ bao phủ là 63,5% dân số) chi phí khám chữa bệnh BHYT 24.000 tỷ đồng (trong đó tiền thuốc ước 15.000 tỷ đồng, chiếm 60%). Như vậy, tiền thuốc đã tăng đến 28% so với 2010. "Tốc độ tăng chi cho tiền thuốc BHYT cao hơn nhiều so với tốc độ tăng về số người tham gia BHYT" – ông Nguyễn Minh Thảo, Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đánh giá. Ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Thực hiện chính sách BHYT (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam) cho biết, trong thực tế đã xuất hiện tình trạng một loại thuốc được bán với giá rất khác nhau giữa các bệnh viện, thậm chí là khác nhau giữa các bệnh viện ở cùng một địa bàn dù thuốc bán ra với cùng tên thương mại, hàm lượng, dạng bào chế. Trong năm 2011, việc xem xét và so sánh giá 115 loại thuốc tại Quảng Nam với giá thuốc trúng thầu tại các cơ sở điều trị thuộc các tỉnh lân cận (Quảng Trị, Đà Nẵng, Bình Định, Khánh Hòa, Quảng Ngãi) thì thấy giá thuốc bình quân ở Quảng Nam cao hơn khoảng 12%. Theo Ban Dược và Vật tư y tế (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam), việc giá thuốc thanh toán BHYT với cùng một hoạt chất có biên độ rất lớn đã làm tăng chi phí tiền thuốc một cách bất hợp lý. Điển hình như thuốc Ginko buloba 40mg, biên độ giá trúng thầu dao động từ 168 đồng đến 6.825 đồng/viên.
Mới đây, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã phải "thổi còi" đối với một số loại thuốc. Tại Bình Định, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã phối hợp với Sở Y tế tỉnh này ra quyết định tạm ngưng sử dụng thuốc Fosmicin 1g (Nhật Bản) do giá thanh toán lên đến 130 nghìn đồng/lọ, trong khi mức giá tại các địa phương khác chỉ là 88 nghìn đồng/lọ. Tại Thanh Hóa, các ngành chức năng cũng phải dừng việc cung ứng 10 loại thuốc có giá trúng thầu quá cao. Năm 2011, tại tỉnh Vĩnh Phúc, trong số 23 tỷ đồng là tổng giá trị cung ứng thuốc cho các cơ sở khám chữa bệnh tại địa phương thì chi phí cho 52 loại thuốc có giá cao hơn giá phổ biến ở các tỉnh lân cận (từ 8% trở lên) đã lên đến 5 tỷ đồng.
Cần chấn chỉnh mạnh mẽ
Thống kê mới nhất của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cho thấy có 5 loại thuốc BHYT được sử dụng với tần suất cao bất thường, bao gồm Glutathion tiêm, Ginko biloba uống, Arginin uống, Glucosamin uống; L-Ornithin-L-aspartat tiêm. Chỉ trong nửa năm 2011, tiền chi cho riêng 5 loại thuốc trên đã lên đến 218 tỷ đồng, chiếm đến 4,16% tổng chi phí thuốc BHYT. Đáng lưu ý là tại 25 tỉnh, thành phố có tỷ lệ sử dụng các thuốc kể trên cao bất thường. Cụ thể, cùng một loại biệt dược Pomulin, tại Hải Dương thuốc này có giá 102.993 đồng/lọ trong khi giá tại Hải Phòng là 99.000 đồng/lọ, tại Hà Nội là 95.000 đồng/lọ. Còn với thuốc Glutathion 600mg tiêm, tại Hưng Yên sử dụng loại có giá 131.040 đồng/lọ, tại Đà Nẵng sử dụng loại giá 165.000 đồng/lọ.
Theo kết quả khảo sát tại một số bệnh viện TƯ, bệnh viện đầu ngành tại Hà Nội, có đến 55% số đơn thuốc kê 6-10 loại thuốc/bệnh án, thậm chí vẫn còn hơn 10% kê 11-15 loại thuốc/bệnh án và 1,8% đơn thuốc kê từ 16-20 thuốc, cá biệt có đơn kê trên 20 thuốc/bệnh án. Số thuốc điều trị/đơn thuốc càng tăng thì nguy cơ bị các phản ứng có hại càng tăng. "Tùy nhóm thuốc kê cho từng bệnh lý, sự tương tác do sử dụng nhiều thuốc có thể gặp phải là giảm hoặc mất tác dụng của thuốc, tăng độc tính của thuốc, tăng nguy cơ chảy máu, xuất huyết, suy tạng, thậm chí tử vong"- TS Trần Nhân Thắng, Phó trưởng khoa Dược Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo.