Điểm báo ngày 14/5/2012

Địa chỉ tin cậy của người bệnh
 
Ðến công tác tại Bệnh viện Quân y 4, mặc dù đầu giờ làm việc buổi sáng, thời tiết miền Ðông Nam Bộ nắng nóng oi nồng, vậy mà tại Khoa Khám bệnh, hàng trăm người dân đã có mặt ngồi đợi ở hành lang chờ đến lượt làm thủ tục khám bệnh. Trong bộ quần áo blue mầu trắng, các hộ lý, điều dưỡng viên tất bật với công việc đăng ký, phân tuyến, hướng dẫn bệnh nhân và phụ giúp bác sĩ khám bệnh… Chị Nguyễn Thị Thảo, Ðiều dưỡng trưởng của Khoa, cho biết: Số người đến bệnh viện khám bệnh ngày ít thì có gần 800 người, ngày nhiều có tới hơn 1.300 người. Trong đó, Khoa có 23 bác sĩ, hộ lý và điều dưỡng viên (có 16 nữ); hầu hết chị em đã xây dựng gia đình, có chồng công tác xa nhà, con còn nhỏ, công việc khá vất vả, ngoài thực hiện nhiệm vụ trong giờ hành chính, chị em còn thay nhau trực cấp cứu ngoài giờ… Song học tập và làm theo lời Bác Hồ dạy, chị em thu xếp việc chung, việc riêng ổn thỏa, luôn nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Bà Thương Thị On, 54 tuổi, ở phường Hòa Phú, thị xã Thủ Dầu Một, bộc bạch: bà bị sốt, nằm điều trị một tuần tại bệnh viện ở gần nhà, nhưng bệnh chưa khỏi, cho nên người nhà đưa bà bằng xe máy vượt quãng đường hơn 30 km đến đây để khám, chữa bệnh. Lần đầu đến đây, được các y, bác sĩ tiếp đón, khám, hướng dẫn cách dùng thuốc điều trị bệnh chu đáo, tận tình, bà rất cảm động và tin rằng mình sẽ sớm khỏi bệnh.
Có mặt tại Khoa Gây mê hồi sức cấp cứu và phòng mổ, đúng lúc Thượng tá, bác sĩ Trưởng khoa Lê Trọng Quân vừa cùng đồng nghiệp thực hành xong ca phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa viêm cho bệnh nhân. Lau vội giọt mồ hôi túa ra trên khuôn mặt, anh Quân thổ lộ: Bình quân mỗi ngày khoa thực hiện 15 ca mổ các loại, nhưng do trang bị máy móc chưa đồng bộ, nhất là bệnh viện chưa có bộ phận dự trữ máu, cho nên các ca bệnh nhân bị sốc do mất máu, việc hồi sức rất khó khăn; hơn nữa nhân lực trong khoa còn thiếu, một kíp trực chỉ có bốn người (một bác sĩ và ba nhân viên), có thời điểm cùng lúc phải triển khai đồng thời hai phòng mổ… Trước thực tế trên, bệnh viện cải tạo phòng mổ cho tiện sử dụng để ca trực cùng lúc quán xuyến được hai phòng mổ; những lúc cần nhân lực cấp cứu bệnh nhân, Khoa động viên điều dưỡng viên ở nội trú trong bệnh viện tăng cường kịp thời. Nhất là, ghi sâu lời Bác dạy, cán bộ, nhân viên trong khoa luôn đoàn kết, chấp hành nghiêm nguyên tắc chuyên môn; nâng cao chất lượng, hiệu quả điều trị, đi đôi tiết kiệm tiền thuốc và thời gian điều trị người bệnh; không để xảy ra tình trạng phong bì, phong bao, gây nhũng nhiễu, hạch sách bệnh nhân… Nhiều năm qua, khoa này thực hiện hàng nghìn ca mổ không để xảy ra tai biến, biến chứng, bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Trao đổi ý kiến với Ðại tá, bác sĩ Ðỗ Công Huy, Giám đốc bệnh viện, được biết: Bệnh viện nằm trên địa bàn thị xã Dĩ An đông dân cư, lại gần Khu công nghiệp Sóng Thần (Bình Dương) và Khu chế xuất Linh Chung, quận Thủ Ðức (TP Hồ Chí Minh); những năm gần đây, nhu cầu người đến bệnh viện khám, chữa bệnh ngày càng tăng, cơ cấu bệnh phức tạp hơn… Ðể nâng cao chất lượng thu dung, cấp cứu, điều trị bệnh các đối tượng, bệnh viện đẩy mạnh phong trào thi đua gắn với thực hiện học tập và làm theo lời Bác Hồ dạy. Trong đó, phát động 100% số cán bộ, nhân viên đăng ký thi đua phấn đấu giỏi chuyên môn, vững y đức, "Thầy thuốc phải như mẹ hiền"; coi bệnh nhân như người thân của mình; không gây phiền hà, vòi vĩnh bệnh nhân; không bớt xén thuốc, bán thuốc, thu lệ phí ngoài quy định… Ðồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, như: trước đây tất cả các đối tượng đến khám bệnh đều vào phòng chờ đợi chung, nhưng nay bệnh nhân được phân tuyến theo các khoa; công khai quy trình khám bệnh, giá cả một lần khám, tiền thuốc… trên các bảng, biểu. Cử cán bộ, nhân viên, hướng dẫn người đến khám, điều trị bệnh, nhất là người già, phụ nữ và trẻ em. Giáo dục cán bộ, nhân viên ứng xử, giao tiếp văn minh, lịch sự. Hằng tháng, Ban Giám đốc cử đại diện dự sinh hoạt cùng bệnh nhân, lắng nghe tâm tư, ý kiến đóng góp của người bệnh; từ ba đến sáu tháng phát phiếu thăm dò bệnh nhân và thông qua thư góp ý để chấn chỉnh, rút kinh nghiệm kịp thời những mặt còn hạn chế…, cho nên công tác khám, chữa bệnh phân tuyến trong và ngoài giờ luôn được bảo đảm tốt. Ðặc biệt, được sự quan tâm đầu tư của cấp trên, bệnh viện tập trung xây dựng, củng cố cơ sở hạ tầng, mua sắm bổ sung trang, thiết bị máy móc hiện đại phục vụ công tác chuyên môn. Ðến nay, bệnh viện đã giải quyết nhiều ca bệnh nặng, phẫu thuật thành công, an toàn nhiều ca vượt tuyến như: đa chấn thương, vỡ tạng đặc, thủng tạng rỗng, dị vật phức tạp trong ổ bụng và xương chậu, cột sống. Giải quyết tốt các bệnh lý về sỏi mật, sỏi niệu, bướu cổ; phát huy thế mạnh phẫu thuật nội soi mũi xoang, ổ bụng, tiết niệu; tán sỏi bàng quang. Tích cực học hỏi, rút kinh nghiệm, thu dung cấp cứu, điều trị có kết quả tốt nhiều bệnh như: suy tim, tăng huyết áp kịch phát, đột quỵ, suy thận mãn… Do vậy, uy tín của bệnh viện ngày càng được nâng cao. Tính riêng trong năm 2011, bệnh viện đã khám và cấp cứu 267 nghìn lượt người. Hiện nay, bệnh viện nhận khám và điều trị BHYT, với 105 nghìn thẻ BHYT của công nhân các khu công nghiệp trên địa bàn.
Với tinh thần hết lòng vì người bệnh của cán bộ, y, bác sĩ và nhân viên Bệnh viện Quân y 4 những năm qua, đã góp phần để đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ khám, cấp cứu, điều trị bệnh cho bộ đội và nhân dân trên địa bàn. Trong đó, năm 2011, Bệnh viện Quân y 4 được Bộ Tư lệnh Binh đoàn Cửu Long tặng Cờ thi đua xuất sắc; được Ðảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng hai (Nhân dân 14/5).
 
Bình Thuận hưởng ứng chiến dịch quốc gia
phòng, chống bệnh tay, chân, miệng
 
Ngày 13/5, tại TP Phan Thiết, UBND tỉnh Bình Thuận tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Chiến dịch quốc gia phòng, chống bệnh tay, chân, miệng (TCM) với sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân và các em học sinh. Theo đó các cấp, các ngành và các cơ quan truyền thông của Bình Thuận sẽ tập trung tuyên truyền sâu rộng kiến thức cho từng người dân. Phát huy vai trò cộng đồng, đoàn thể tại thôn, xóm, khu phố để hướng dẫn vệ sinh phòng, chống dịch bệnh, sớm phát hiện các ca bệnh nhằm có biện pháp phòng, chống kịp thời… theo đúng quy định. Ngành giáo dục quan tâm đến các trường học, nhất là các nhà trẻ, trường mẫu giáo, nhóm trẻ gia đình thực hiện đúng, đầy đủ các hướng dẫn của ngành y tế trong phòng, chống dịch bệnh TCM(Nhân dân 14/5).
 
Ngày hội tư vấn bệnh hô hấp
 
Ngày 13/5, tại Hà Nội, Chương trình phòng, chống Lao quốc gia và Tổ chức Y tế thế giới phối hợp tổ chức Ngày hội tư vấn bệnh hô hấp và lễ trao giải báo chí viết về "Nhịp thở cuộc sống". Ngày hội diễn ra nhiều hoạt động bổ ích, thiết thực: Triển lãm ảnh; phát sách, các loại tài liệu nhằm cung cấp các thông tin, kiến thức về bệnh lao… Hàng trăm người dân trên địa bàn đã được các bác sĩ khám bệnh, kê đơn thuốc các bệnh về hô hấp miễn phí. Nhân dịp này, Ban tổ chức cuộc thi báo chí viết về "Nhịp thở cuộc sống", đã trao một giải nhất, hai giải nhì, ba giải ba và nhiều giải thưởng khác cho các nhà báo đã có những tác phẩm báo chí xuất sắc thời gian qua viết về lĩnh vực này (Nhân dân 14/5).
 
Tăng cường quản lý giá thuốc chữa bênh
 
Thị trường dược phẩm Việt Nam đang ngày càng phát triển, hiện có 22 nghìn mặt hàng với hơn 1/500 hoạt chất đã cơ bản đáp ứng đủ thuốc chữa bệnh cho nhân dân.
Cùng với sự phát triển đó, vấn đề giá thuốc luôn nhận được sự quan tâm của xã hội vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người cần thuốc để điều trị bệnh. Số liệu khảo sát hằng tháng của Hiệp hội Doanh nghiệp dược Việt Nam cho thấy số lượng thuốc có điều chỉnh tăng giá chiếm tỷ lệ thấp. Còn theo báo cáo của Tổ điều hành thị trường trong nước, thị trường dược phẩm bốn tháng đầu năm tiếp tục được duy trì bình ổn, không xảy ra tăng giá đột biến, bất hợp lý. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng,  giá thuốc chữa bệnh vẫn ở mức cao; dù không xảy ra tăng giá đột biến, nhưng trên thị trường vẫn có nhiều loại thuốc tăng giá… Ðiều đó đòi hỏi công tác quản lý nhà nước cần được tăng cường hơn nữa để thị trường thuốc phát triển lành mạnh, giúp người bệnh mua thuốc đúng với giá trị thật của nó.
Nguyên tắc quản lý về giá thuốc hiện nay là, các cơ sở kinh doanh thuốc tự định giá, cạnh tranh về giá, chịu sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước. Nhưng thực tế cho thấy vẫn còn nhiều lỗ hổng ngay ở khâu kê khai giá. Khi mà giá một viên thuốc chưa được thực kê đúng thì phần thiệt thòi thuộc về người sử dụng. Sự minh bạch đầu vào, đầu ra của viên thuốc  vẫn chưa rõ ràng. Ðối với thuốc nước ngoài được quy định kê khai giá CIF dự kiến nhập khẩu đến cảng Việt Nam, nhưng  trước khi kê khai với các cơ quan quản lý đã bị "làm" từ nước ngoài để đẩy lên cao. Trong khi đó chưa có cơ chế trong việc đối chiếu với giá thuốc ở nước ngoài. Vì vậy, cần sớm bỏ quy định việc kê khai, kê khai lại giá thuốc không cao hơn giá tại các nước trong khu vực có điều kiện y tế, thương mại tương tự như Việt Nam.
Theo quy định của Luật Dược, Bộ Y tế được giao chủ trì, phối hợp các bộấ: Tài chính, Công thương, Kế hoạch và Ðầu tư và các cơ quan liên quan thực hiện quản lý nhà nước về giá thuốc. Nhưng việc chỉ giao một bộ làm đầu mối mà không phân công nhiệm vụ cụ thể giữa các bộ, ngành làm cho quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn. Thực tế đó đòi hỏi cần phân công cụ thể, rõ ràng của các đơn vị để tăng cường tính hiệu quả của công tác quản lý giá.
Theo ý kiến của các chuyên gia, không nên xây dựng giá tối đa cho từng mặt hàng thuốc, vì với một thị trường có 22 nghìn mặt hàng với hơn 1/500 hoạt chất; mỗi hoạt chất có nhiều chủng loại, hàm lượng, quy cách đóng gói, nhà sản xuất, nước sản xuất khác nhau… thì điều đó không khả thi, không có cơ sở xác định chính xác mà còn có thể làm giá thuốc tăng, xáo trộn thị trường.
Bên cạnh đó, các cơ quan liên quan cần siết chặt việc đấu thầu thuốc vào các cơ sở khám, chữa bệnh, nơi tiêu thụ phần lớn (từ 70 đến 80%) số thuốc hiện nay. Ðồng thời sớm triển khai thí điểm quản lý giá thuốc do ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế chi trả theo phương pháp thặng số tối đa toàn chặng (là quy định khung giá mà các cơ sở khám, chữa bệnh đấu thầu mua thuốc không được vượt qua). Làm được điều đó sẽ cắt đứt sự lòng vòng, đẩy giá lên cao của những viên thuốc trước khi đến tay người sử dụng (Nhân dân 14/5).
 
Gần 35.000 người tử vong do tai nạn
thương tích mỗi năm
 
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trường Đại học Y tế Công cộng đã công bố kết quả khảo sát về tai nạn thương tích (TNTT) tại Việt Nam trong 10 năm qua.
Theo báo cáo công bố, từ năm 2001 đến 2010, tỷ lệ mắc và tử vong do TNTT ở Việt Nam tuy đã giảm nhưng vẫn còn cao, đặc biệt là TNTT ở trẻ em. Mỗi năm, có gần 35.000 người tử vong do TNTT, trong đó chủ yếu là tai nạn giao thông đường bộ, khiến 15.000 người tử vong. Chết đuối là nguyên nhân dẫn đến tử vong nhiều nhất ở trẻ dưới 18 tuổi với con số trung bình mỗi ngày có khoảng 10 trẻ chết đuối. Kết quả khảo sát còn nêu rõ, TNTT cũng có sự phân hóa cao giữa các nhóm tuổi, vùng miền và các nguyên nhân khác nhau. Đặc biệt, nhóm trẻ em trong các hộ nghèo và cận nghèo, trẻ em ở khu vực nông thôn có nguy cơ bị TNTT cao gấp hai lần so với khu vực thành thị; tỷ lệ TNTT do bạo lực và ở người cao tuổi cũng tăng nhiều hơn trước (Hà Nội mới 14/5).
 
Tăng cường chất lượng dịch vụ y tế ở tuyến huyện
 
Sở Y tế Hà Nội vừa tổ chức hội nghị thông qua dự án "Tăng cường năng lực khám chữa bệnh và câu lạc bộ vệ tinh".
Mục tiêu của dự án là mở rộng, phát triển dịch vụ kỹ thuật nhằm tăng cường chất lượng khám chữa bệnh tại các bệnh viện (BV) tuyến huyện, rút ngắn khoảng cách chất lượng dịch vụ y tế giữa BV tuyến thành phố với BV tuyến huyện. Các BV Xanh Pôn, Thanh Nhàn, Hà Đông, Đức Giang, Bắc Thăng Long sẽ hỗ trợ trực tiếp cho các BV đa khoa Phúc Thọ, Phú Xuyên, Mỹ Đức, Gia Lâm, Mê Linh.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, dự án được triển khai sẽ góp phần rất lớn vào công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Tính riêng 5 huyện tham gia với diện tích 239.686km2, sẽ có hơn 1.346.000 người dân được trực tiếp chăm sóc sức khỏe. Nếu tính cả các địa phương lân cận hoặc phải đi qua các huyện có dự án về Hà Nội thì dự án sẽ bao phủ một vùng lãnh thổ rộng 658.000km2 với 3.688.000 người dân được chăm sóc sức khỏe(Hà Nội mới 14/5).
 
Thời gian đưa ra nguyên nhân gây bệnh
“lạ” – Phụ thuộc rất nhiều vào may mắn
 
Hôm qua 13/5, ông Phan Trọng Lân, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đã lên tiếng về tình hình bệnh “lạ”. Ông cho biết:
Bộ Y tế ý thức được việc đầu tiên là phải bảo vệ sức khỏe người dân bằng việc giảm số mắc, giảm số người tử vong bằng biện pháp tổng thể vừa điều tra nghiên cứu, vừa phải vệ sinh môi trường, thay chiếu mới, phát thuốc giun sán, vitamin.
– Vì sao ngành y tế không mời Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các chuyên gia nước ngoài cùng vào cuộc tìm hiểu nguyên nhân bệnh “lạ”?
Chúng tôi và các anh (WHO – PV) cùng làm chứ không phải mời. Khi nào cần thì tham vấn thêm thôi. Hơn nữa, VN là thành viên của WHO nên hiện tại chúng tôi vẫn thường xuyên liên lạc với các chuyên gia của tổ chức này. Ngoài ra, chúng tôi cũng kết hợp với Trung tâm kiểm soát bệnh Hoa Kỳ. Các đề cương nghiên cứu, các thiết kế nghiên cứu chúng tôi đã tham vấn rất chặt chẽ hai tổ chức này để đưa ra các nghiên cứu tốt nhất cho người dân xã Ba Điền.
Bộ Y tế cũng đã phối hợp với Đại học Nawasaki (Nhật) để xét nghiệm các tác nhân vi sinh. Dựa trên các biểu hiện lâm sàng, dịch tễ cho thấy đây là biểu hiện của sự nhiễm độc.
– Vừa qua có ý kiến cho rằng nguyên nhân bệnh có thể do gạo mốc, trong khi lãnh đạo huyện Ba Tơ khẳng định không phải là gạo mốc. Ông có ý kiến gì?
Khi chúng tôi làm xét nghiệm về thóc mà người dân ở đây ủ theo kinh nghiệm dân gian thì phát hiện có tiết tố Anaflutaxin và có thể ảnh hưởng đến gan, gây xơ gan, ung thư gan. Chúng tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu thêm, đồng thời cấp gạo mới đảm bảo chất lượng cho người dân.
– Còn những trường hợp người dân mắc bệnh được chữa khỏi nhưng sau đó tái nhiễm thì sao?
Những trường hợp này chúng tôi đang tiếp tục nghiên cứu. Tái nhiễm ở đây phải hiểu là khi điều trị có thể khỏi nhưng có biểu hiện bên trong, chưa hồi phục hoàn toàn. Nó còn đang thách thức khoa học và chúng tôi tiếp tục nghiên cứu để xác định được đâu là tái nhiễm, đâu là bệnh kéo dài.
– Đoàn công tác của Bộ Y tế nghiên cứu, kiểm tra thực tế tại Ba Điền đã có kết quả gì?
Đây mới là những nghiên cứu ban đầu và có nhận định sơ bộ: có thể bệnh do nhiễm độc từ thực phẩm hoặc tiếp xúc da. Tuy nhiên, chúng tôi thiên về thực phẩm. Vì vậy, chúng tôi tập trung vào điều tra thực địa rất bài bản gồm tám nhóm do các giáo sư đầu ngành tham gia nghiên cứu. Trong ngày 14/5 sẽ điều tra hết tất cả trường hợp để hoàn thành thiết kế nghiên cứu dịch tễ học, tiếp tục lấy các mẫu xét nghiệm như máu, đất, thực phẩm để tìm nguyên nhân gây bệnh.
– Khó khăn lớn nhất lúc này của ngành y tế khi đối diện với bệnh “lạ”? Chưa bao giờ y tế VN gặp trường hợp tương tự phải không?
Thực tế tính biến đổi của virút, vi khuẩn là khôn lường… nên cần nghiên cứu thêm mới có kết quả.
– Nhưng khi nào sẽ có kết quả cuối cùng về nguyên nhân gây bệnh “lạ”?
Thời gian đưa ra kết quả phụ thuộc rất nhiều vào may mắn. Vừa là khoa học nhưng cũng là sự may mắn. Có nhiều tác nhân gây bệnh mới thì phải nghiên cứu sâu hơn. Và có thể phải nhờ các chuyên gia nước ngoài vì họ có thiết bị hiện đại hơn, có nhiều chuyên gia chuyên sâu hơn về độc học, môi trường học… để hỗ trợ chúng ta.
Hôm nay, họp báo về bệnh ”lạ”
Bộ Y tế cho biết sẽ tổ chức họp báo công bố tình hình phòng chống bệnh viêm dày sừng bàn tay, bàn chân vào chiều nay (14/5). Trong thư gửi đến Tuổi Trẻ, một bác sĩ có kinh nghiệm cho biết đã tham khảo tài liệu của Tổ chức Y tế thế giới và gợi ý bệnh “lạ” ở Quảng Ngãi có thể có một phần căn nguyên do thiếu vitamin B3, còn gọi là bệnh Pellagra. Theo bác sĩ này, hình ảnh mô tả và nhiều biểu hiện lâm sàng về bệnh “lạ” ở Quảng Ngãi và bệnh Pellagra tương tự nhau là cùng có các đốm đen viêm dày sừng trên da bàn tay, bàn chân. Bác sĩ cũng cho hay gợi ý này xuất phát từ phân tích yếu tố dịch tễ, lâm sàng về bệnh “lạ” và mong muốn được chuyển gợi ý này đến cơ quan có thẩm quyền để thêm thông tin giúp chẩn đoán căn bệnh “lạ” ở Quảng Ngãi(Tuổi trẻ 14/5).
 
Tường trình từ tâm điểm bệnh “lạ”
 
Phóng viên đã có mặt tại làng bệnh “lạ” ở huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi vào thời điểm bệnh bùng phát trở lại sau một thời gian tạm lắng, với số người mắc và tử vong liên tục gia tăng.
Hàng chục đoàn chuyên gia y tế vào rồi lại ra, nguyên nhân vẫn không thể xác định nổi. Với người dân Ba Tơ thì đây là bệnh “lạ”, nhưng cách phản ứng của các cơ quan chức năng cho chúng ta cảm giác là bệnh này rất “quen”.
Mắc bệnh – tử vong
Con đường quanh co, gồ ghề dẫn về làng Rêu, xã Ba Điền, huyện Ba Tơ – tâm điểm của bệnh “lạ” – nắng như đổ lửa. Nếu không có sự xuất hiện của các đoàn khảo sát của Bộ Y tế, có lẽ ngôi làng chỉ còn tiếng ve rừng xao xác kêu giữa trưa là âm thanh đáng kể. Sự im ắng đáng sợ này biểu hiện nỗi hoang mang của đồng bào, khi lần lượt những người bị bệnh “lạ” rời làng “về với đất”.
Ngôi nhà tuềnh toàng của chị Phạm Thị Sao tựa lưng vào núi. Thấy khách đến, chị gượng dậy nhưng mắt cứ nhìn vô hồn ra đồng, lơ lớ cất giọng: “Đã mấy ngày rồi, mình chẳng muốn ăn uống gì cả. Con ma nó bắt chồng mình đi rồi. Không biết bao giờ đến lượt mình đây”. Ngó lên vách nhà, sống lưng lạnh ngắt khi tôi thấy dòng chữ viết nguệch ngoạc bằng than củi, còn đen rờ rỡ: “Phạm Văn Nhọc chết 7/5”. Phạm Văn Nhọc (55 tuổi) là chồng chị Phạm Thị Sao.
Trong lần về khảo sát, truy tìm nguyên nhân gây bệnh vào cuối tháng 4, người đứng đầu ngành y tế đã “lệnh” cho “thuộc cấp” chuyển gấp ông Nhọc ra Bệnh viện C Đà Nẵng điều trị. Thế nhưng, không lâu sau đó, ông Nhọc chết do men gan quá cao, sần sùi, lở loét toàn thân.
Cám cảnh gia đình bà Sao, tự dưng tôi nhớ đến thằng cu Trách (17 tuổi) mới gặp ở đầu làng. Thấy người lạ, nó không ngại kéo áo, để lộ tấm thân chi chít những vết sần, còn ri rỉ máu. Hồi trước tết, đang học lớp 9 trường xã, nó bị thủy đậu nên bỏ giữa chừng. Về nhà được ít hôm, nó mắc thêm bệnh “lạ”. Hai căn bệnh nhập vào một lúc, tước đi sức khỏe của một thằng con trai ở tuổi “bẻ gãy sừng trâu”.
Chúng tôi tiếp tục đi sâu vào làng, qua những ngôi nhà đóng kín cửa, bỏ đi nơi khác, phân súc vật vương vãi khắp nơi, bốc mùi nồng nặc. Đến nhà chị Phạm Thị Lẩy, tôi bước ngay vào nhà, với ý định xem bàn thờ bà Phạm Thị Tiến (Ngợt) – mẹ chồng chị Lẩy – để chụp tấm ảnh làm minh họa cho phóng sự này, nhưng không thấy. Anh bạn đồng nghiệp lắc đầu lý giải: “Đồng bào ở đây không lập bàn thờ người chết như người Kinh. Họ nghĩ đơn giản, chết là hết nên không thờ phụng, nhang khói làm gì”.
Phạm Thị Lẩy ngồi trước mặt tôi. Mái tóc rụng gần hết. Bàn tay, bàn chân lỗ chỗ những mảng sẹo của bệnh “lạ”. Cạnh đó, cháu Phạm Văn Thu, con trai chị Lẩy, 10 tuổi – rơm rớm mắt nhìn xuống đôi bàn chân bắt đầu xuất hiện những vết sần đầu tiên thường thấy ở bệnh “lạ”. Bà Tiến chết hôm 6/5, sau thời gian chạy chữa theo phác đồ điều trị của Bộ Y tế. Chồng chị Lẩy, anh Phạm Văn Gương cũng đang bị bệnh “lạ” hành hạ. Nhìn dáng vẻ tiều tụy, khô khan của người đàn bà Hrê 30 tuổi, chúng tôi cảm nhận được nỗi hoang mang, khiếp sợ đang ám lấy gia đình này.
Lẩy kể, chị đang điều trị ở Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa thì hay tin mẹ chồng mất nên về nhà chôn cất.Cạnh nhà chị Lẩy, chị Phạm Thị Ân cũng đang nằm… chờ chết. Bởi, sau nhiều tháng chạy chữa ở nhiều bệnh viện trong, ngoài tỉnh, nhưng bệnh của chị cứ ngày một nặng thêm. Theo già làng Phạm Văn Đang, có nhiều trường hợp được chữa khỏi nhưng khi trở về làng một thời gian lại tái phát, dẫn đến tử vong.
Chắc tại… con trâu (?)
Sau nhiều lần “cùng ăn”, “cùng ở” với dân trước đây để truy tìm nguyên nhân gây bệnh, rất nhiều giả thiết được các chuyên gia, bác sĩ trong đoàn khảo sát Bộ Y tế đưa ra, nhưng tất cả chỉ dừng lại ở mức độ… đoán mò. “Thủ phạm” bị điểm mặt đầu tiên “thì ra là con bọ chét”. Nghi can thứ hai là gạo mốc. Điều này gặp ngay sự phản ứng của người dân bản địa và những người hiểu biết. Tất cả những người dân làng Rêu mà chúng tôi tiếp xúc, đều khẳng định rằng, từ đời ông kỵ, ông cố đến giờ, dân làng vẫn ăn gốc (gạo) mốc “gạo già hơi” nhưng có thấy bệnh “lạ” đâu. Người Hrê không có thói quen phơi lúa. Gặt xong, họ ủ lúa, sau đó, giã lấy gạo ăn dần, nhưng đồng bào vẫn khỏe mạnh đấy thôi.
Tôi gặp Phạm Văn Gây, người làng Rêu ở Trung tâm Y tế huyện Ba Tơ. Gây nói cà lăm nhưng giọng điệu rất quả quyết: “Không phải bây giờ mới có cái bịnh này đâu. Mình đảm bảo đó. Bịnh này (nó) có từ 5-6 năm trước rồi. Hồi đó cũng có người chết, nhưng mà cứ tưởng chết bình thường. Bây… bây giờ nhiều người chết quá nên nó mới nói là bệnh “lạ” thôi”.
Theo lời Gây, vào thời điểm ấy, khi dịch lở mồm long móng xảy ra, dân làng bắt trâu, bò giết thịt, chia nhau ăn, sau đó có người mắc bệnh chết. Cũng theo Gây, dân làng thường đưa trâu, bò bị lở mồm long móng ra đầu nguồn con suối – nơi tắm rửa, giặt giũ, lấy nước nấu ăn – để giết thịt nên mầm bệnh bị phát tán từ đây(?). Dĩ nhiên, quả quyết “tại con trâu” của Gây cũng chỉ là một giả thiết đáng lưu tâm, trong khi các chuyên gia, bác sĩ trong đoàn khảo sát của Bộ Y tế đang loay hoay phỏng đoán nguyên nhân gây bệnh.
Quá tải – “quá khổ”
Số bệnh nhân tử vong, tái phát, mắc mới bệnh “lạ” nhích lên từng ngày, dồn Trung tâm Y tế huyện Ba Tơ vào thế quá tải. Nhiều người đã tỏ ra mệt mỏi, không điều trị ở các cơ sở y tế ngoài huyện, vì thực tế, có điều trị cũng không bớt, hoặc giả có bớt cũng sẽ tái phát, tử vong. Do vậy, họ đổ dồn về bệnh viện tuyến huyện để cầu may.
Theo bác sĩ Đinh Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Ba Tơ – phác đồ điều trị mới của Bộ Y tế đưa ra cũng không có gì khác lắm so với phác đồ lần trước. Khác lớn nhất là ở chỗ phân tuyến để điều trị cho hợp lý, giảm tải cho tuyến dưới. Trung tâm hiện chỉ có 15 giường, 3 khoa – phòng, 7 y – bác sĩ, nhưng riêng số bệnh nhân mắc bệnh “lạ” hiện thường xuyên đã lên đến gần 30 người. Và, chắc gì con số này đã chịu dừng lại, bởi sau “điệp khúc” đoàn đến – đoàn đi, bệnh vẫn không hề thuyên giảm, nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa tìm ra.
Thú thật, nhìn cung cách làm việc “mỗi đoàn một phách” của các đoàn khảo sát do Bộ Y tế cử vào làng Rêu, ai cũng có quyền nghi ngờ họ đang giấu giếm một điều gì đấy. Trước cảnh quá tải kéo dài, Trung tâm Y tế huyện Ba Tơ phải tận dụng toàn bộ những gì có thể từ phương tiện, giường, ghế, thuốc men để cứu chữa bệnh nhân.
Đồng bào Hrê có tín ngưỡng thần linh. Mọi nỗ lực giúp họ thoát khỏi những tập tục lạc hậu có nguy cơ trở thành công cốc, bởi, chưa tìm ra nguyên nhân gây bệnh để có cách điều trị dứt điểm bệnh “lạ”, nên hễ nuôi được con trâu, bò nào là họ quay trở lại giết thịt để cúng bái. Rốt cuộc, trâu, bò chết mà người mắc bệnh cũng chẳng sống được lâu. Nghèo đói vẫn hoàn nghèo đói.
Ông Trần Trung Triết, Phó Bí thư Huyện ủy Ba Tơ cho biết, huyện sẽ tích cực chỉ đạo các tổ chức, đoàn thể cử người thường xuyên vào xã Ba Điền trấn an, giúp đỡ người dân chuyện đồng áng. Là ông nói vậy, chứ tôi e rằng, chắc chẳng ai dám ngâm chân dưới các đám ruộng ở làng Rêu này đâu. Vì những người đã được chữa khỏi bệnh, trở về nhà đi làm đồng thì bệnh tái phát đó thôi.
Cũng theo ông Triết, huyện cũng đã tính đến phương án dời dân làng Rêu đi nơi khác, nếu bệnh “lạ” tiếp tục kéo dài. Hơn 200 người đổ bệnh “lạ”. 21 mạng người bị quật ngã. Hàng chục người đang vật vạ, thoi thóp tại các bệnh viện. Những con số này sẽ không dừng lại với cách truy tìm nguyên nhân gây bệnh theo kiểu rề rà, “mỗi đoàn một phách” của các đoàn khảo sát do Bộ Y tế cử ra.
Bộ Y tế cấp phát thuốc cho địa phương phát sinh bệnh “lạ”
Ngày 13/5, đoàn công tác của Bộ Y tế phối hợp với huyện Ba Tơ tiến hành phun hoá chất khử khuẩn, tổng vệ sinh môi trường, phát gạo và cấp phát thuốc vitamin tổng hợp nhằm nâng cao sức đề kháng và bổ sung khoáng chất cho gần 1.400 hộ dân. Ngoài ra, người dân còn được nhận 1.000 chiếc chiếu, mền có tẩm Icon 2,5cs – hoá chất nhằm xua đuổi côn trùng, các loại bọ chét, đặc biệt là mò đỏ.
Cùng ngày, huyện Ba Tơ đã cấp phát 67,5 tấn gạo trắng cho trên 1/500 khẩu của xã Ba Điền và 31 khẩu của 4 xã có người mắc bệnh là Ba Vinh, Ba Ngạc, Ba Tô và Ba Xa. Đến ngày 13/5, hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân – hay còn gọi là bệnh “lạ” – tại xã Ba Điền, huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi đã khiến 205 người mắc và 21 trường hợp tử vong (Lao động, An ninh Thủ đô, Tiền phon, Nông thôn ngày nay 14/5).
 
Phát hiện thực phẩm không đảm bảo an toàn
vệ sinh thực phẩm tại Công ty P.Dussmann VN
 
Cuối tuần qua, Đội 2, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Công an TP.HCM) phối hợp cùng các cơ quan chức năng kiểm tra Công ty TNHH P.Dussmann VN (nằm trên đường Kha Vạn Cân, Thủ Đức) – chuyên cung ứng dịch vụ nấu ăn, suất ăn.
Tại thời điểm kiểm tra, đoàn ghi nhận: nước thải phát sinh từ quá trình chế biến thực phẩm ở đây được xả thẳng ra môi trường không qua hệ thống xử lý nước thải. Công ty sử dụng 3 hầm lắng, sau đó dùng máy bơm, bơm thẳng ra hệ thống cống chung của khu vực. Nước thải phát sinh có màu trắng đục, cặn. Công ty không có hệ thống xử lý nước thải như trong bản cam kết bảo vệ môi trường đã được cơ quan thẩm quyền xác nhận trước đó. Ngoài ra, tại đây không đảm bảo một số yếu tố an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) như: phát hiện 25,5 kg thực phẩm (nem nướng, chả lụa, xúc xích, lạp xưởng…) đã hết hạn sử dụng, hoặc không có nhãn mác; thực phẩm sống chín để chung trong tủ lạnh; có giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP, nhưng nay không còn phù hợp vì bếp chế biến thức ăn đã di dời. Đoàn kiểm tra chuyển số thực phẩm không đảm bảo ATVSTP cho trạm thú y quận tiêu hủy; chuyển hồ sơ liên quan đến ATVSTP cho phòng y tế quận xử lý; yêu cầu công ty xây dựng hệ thống xử lý nước thải (Thanh niên 14/5).